Nieruchomość w spadku

Nieruchomość w spadku

Spadki nie zawsze wiążą się niestety z samymi pozytywami. Niekiedy odziedziczyć można jedynie same długi, których spłata tylko pogorszy naszą dotychczasową sytuację materialną. Jednak w sytuacjach, kiedy zdajemy sobie sprawę, że w grę wchodzi nieruchomość, a tym bardziej, gdy wiemy jaki dom lub mieszkanie dziedziczymy – spadek jest na ogół traktowany jako przysłowiowy dar z niebios.

Samo prawo do dziedziczenia (testamentowe lub ustawowe) nie daje nam jeszcze możliwości rozporządzania odziedziczonym majątkiem. Spadek trzeba bowiem zatwierdzić, a bardzo często także dokonać jego podziału. Sprawy te załatwia się w sądach rejonowych lub kancelariach notarialnych. Warto wiedzieć, że prawo do spadku nie ulega przedawnieniu. Zaś notarialnie można potwierdzić jedynie te spadki, co do których podziału zgodni są wszyscy spadkobiercy. W pozostałych przypadkach zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania sądowego.

Mieszkania niewłasnościowe – praktyka ich przekazywania

Przekazać w spadku można jedynie nieruchomości będące własnością spadkodawcy. W przypadku domów jednorodzinnych kwestie te są na ogół uregulowane. Jednak mieszkania zlokalizowane w budynkach wielorodzinnych bywają pod tym względem bardziej kłopotliwe. W spółdzielniach mieszkaniowych dysponowanie lokalem mieszkalnym może odbywać się na zasadzie:

  • prawa własności odrębnej;
  • własności spółdzielczej;
  • lokatorskiego prawa do lokalu.

mieszkanie w spadkuDziedziczeniu mogą podlegać jedynie lokale będące własnością odrębną i spółdzielcze własnościowe. Choć lokatorskiego prawa do lokalu prawnie nie dziedziczy się – nie oznacza to, że spółdzielcze lokale niewykupione na własność skazane są po śmierci głównych lokatorów na przepadek. W praktyce, spółdzielnie mieszkaniowe zezwalają na zajęcie lokalu przez małżonka zmarłego, jego dzieci, wnuki, rodzeństwo oraz dzieci rodzeństwa. Aby móc prawnie mieszkać w takim mieszkaniu i ewentualnie w przyszłości dokonać jego wykupu – trzeba wystąpić o przyjęcie w poczet członków danej spółdzielni mieszkaniowej.

Odrębną grupę stanowią mieszkania komunalne oraz zakładowe. Te, pozostają niekiedy niewykupione na własność nie z winy ich najemców, a z woli zarządców. Gminy oraz niektóre zakłady pracy zwyczajnie nie chcą sprzedawać lokatorom, zajmowanych przez nich mieszkań. Jako właściciele decydują również o wysokości bonifikaty, udzielanej przy wykupie. Gminne bonifikaty mogą wynosić od 1% do 99% wartości mieszkania. W mieszkaniach zakładowych o wysokości bonifikaty decyduje ustawa. Tzw. czynszówki są zatem zajmowane stosunkowo często jedynie na zasadzie bezterminowej umowy najmu. Takie prawo do lokalu także nie podlega prawnemu dziedziczeniu. Jednak i w tej sytuacji istnieje możliwość zachowania lokalu po śmierci jego najemcy, przez osoby najbliższe. W stosunek najmu mogą wówczas wejść: małżonek zmarłego najemcy, jego dzieci i dzieci współmałżonka, osoby, wobec których najemca był zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych oraz osoba, która faktycznie pozostawała we wspólnym pożyciu z najemcą. Wymienione powyżej osoby zachowają lokal, pod warunkiem, że udowodnią, iż stale zamieszkiwały wspólnie z najemcą aż do dnia jego śmierci.

dom w spadkuNieruchomość w spadku - testament

Spadek można przekazać mocą ostatniej woli (testamentem) lub prawo do niego może przysługiwać nam na mocy obowiązującego Kodeksu cywilnego. Na mocy testamentu może dziedziczyć dowolna osoba wskazana przez spadkodawcę, pod warunkiem przekazania tzw. zachowku dla osób uprawnionych do spadku ustawowo. W takiej sytuacji występuje się do sądu rejonowego z wnioskiem o stwierdzenie nabycia praw do spadku, przedstawiając testament i skrócony odpis zgonu spadkodawcy.

 Jeśli w testamencie występuje kilku spadkobierców – spadek podlega rozdzieleniu. Do momentu dokonania jego prawnego podziału – nie można rozporządzać przypadającą dla nas częścią. Wyjątek stanowi sytuacja, w której zostaliśmy powołani przez spadkodawcę na wykonawcę testamentu lub ustanowiono kuratora spadku nieobjętego. Warunki i sposób podziału spadku można ustalić samodzielnie (pomiędzy sobą) lub może dokonać tego sąd w przeprowadzonym postępowaniu. Jeżeli w spadku zostaje przekazana nieruchomość – jej podział musi mieć formę aktu notarialnego. Gdy pomiędzy spadkobiercami nie będzie zgodności, co do podziału spadku – notariusz odmówi sporządzenia aktu, a sporną kwestią będzie musiał zająć się sąd. Występując do sądu z wnioskiem o podział spadku należy przedstawić następujące dokumenty:

  • postanowienie o stwierdzeniu nabycia praw do spadku;
  • wykaz przedmiotów spadkowych;
  • propozycję dotyczącą rozdzielenia spadku.

Trzeba też opłacić wpis. Opłata ta jest zróżnicowana i zależy od tego, czy plan podziału jest zgodny, czy też nie. Najdrożej kosztuje sądowe dzielenie spadku, które połączone jest ze zniesieniem współwłasności i nie ma zgodności, co do planu podziału. Wówczas trzeba liczyć się z opłatą rzędu 1 tys. zł.

Spadek z mocy prawa

Z mocy prawa dziedziczyć mogą osoby spokrewnione, według wskazanej w ustawie kolejności. Każdej z tych osób przysługuje określony w formie ułamka – udział w spadku. Podobnie, jak w przypadku dziedziczenia testamentowego, konieczne jest w tym przypadku przeprowadzenie postępowania sądowego o stwierdzenie nabycia spadku oraz dokonanie właściwego podziału odziedziczonego majątku. W pierwszej kolejności uprawnionymi do dziedziczenia ustawowego są dzieci oraz współmałżonek. Przypadają im równe części spadku. Jeżeli małżonek spadkodawcy nie żyje – spadek rozdziela się w równych częściach pomiędzy dziećmi. Dopiero w dalszej kolejności dziedziczyć na mocy ustawy mogą: wnuki, prawnuki, rodzice, rodzeństwo, dziadkowie. Gdy spadkodawca nie miał żadnej rodziny – spadek przechodzi na gminę.

Jeżeli spadek przypada z mocy prawa, do wniosku o stwierdzenie jego nabycia dołącza się:

  • akt zgonu spadkodawcy;
  • akt urodzenia spadkobiercy;
  • odpis aktu małżeństwa (w sytuacji, kiedy uprawnioną do spadku jest zamężna córka lub żona, która wyszła za mąż ponownie).

Opłata przy złożeniu wniosku wynosi 50 zł. Należy pamiętać o dołączeniu tylu kopii wniosku, ilu jest uprawnionych do spadku.

nieruchomość w spadkuDom lub mieszkanie w spadku – podatek

Domy i mieszkania dziedziczone w spadkach mogą być zwolnione od podatku spadkowego. Warunkiem jest dziedziczenie ich po najbliższej rodzinie i dokonanie zgłoszenia w fiskusie, gdy wartość spadku przekracza kwotę 9637 zł. Najbliższą rodziną w przepisach podatkowych są: małżonek, rodzice, dziadkowie, dzieci, wnuki, pasierbowie, ojczym, macocha, oraz rodzeństwo. Nie są nią natomiast: teść, teściowa, zięć i synowa. Zatem dziedzicząc po teściach, zięciu lub synowej – trzeba zapłacić podatek spadkowy. Trzeba go również uiścić po otrzymaniu spadku lub darowizny od ciotki lub wuja oraz od osoby, która nie jest z nami spokrewniona.

W celu uzyskania zwolnienia od podatku spadkowego składa się specjalny druk, w którym wskazuje się stopień pokrewieństwa ze spadkodawcą lub darczyńcą oraz określa udział procentowy w pozyskanym majątku i precyzuje jego wartość rynkową. W przypadku dziedziczenia domów i mieszkań – trzeba też ujawnić ich powierzchnię użytkową. Niedokonanie zgłoszenie przy spadku lub darowiźnie o wartości wyższej niż 9637 zł – skutkuje koniecznością zapłaty podatku. Na zgłoszenie mamy sześć miesięcy od momentu stwierdzenia nabycia spadku.

Oceń artykuł
5,00 / 1 głosów
Co sądzisz na ten temat
Zaloguj się i skomentuj pierwszy

Autor: Agnieszka Jaros

Zdjęcia: Fotolia

Polecamy Ci również

Zobacz także